Perception of Perception and Embodied Self-Awareness in Avicenna

Document Type : Scholarly Article

Author
Morteza Jafarian
Assistance Professor, Faculty of Philosophy, Institute for Humanities and Cultural Studies (IHCS).
10.30497/ap.2026.247993.1732
Abstract
Ibn Sina affirms a kind of bodily self-apprehension: one apprehends oneself not as bare, but as accompanied by the body. This seems to conflict with his theory of self-awareness, since in the “Floating Man” thought experiment self-awareness is primordial, non-mediated, and unconditional, independent of cognitive acts, their contents, and bodily sense-organs and faculties. The tension between primordial self-awareness and embodied self-apprehension calls for an explanation of how self and body are related in consciousness.This study argues that embodied self-apprehension can arise within Ibn Sina’s framework through “correct” sensory perception, which has two layers: first, the perception of the concrete phenomenon as it appears to the perceiver; and second, a conscious apprehension of one’s own perceiving, in which the relation of the perceptual act to the perceiver is disclosed and self-awareness as the subject of perception emerges. Since this self-awareness arises within sensory perception and bodily phenomena, it is conditioned by the bodily nature of those phenomena and by bodily organs and sensory faculties. Accordingly, the self-awareness embedded in sensory perception is an acquired, dynamic cognition, shaped by bodily sense-organs and the concrete conditions of perception. It thus presents an embodied, body-bound image of the self. In this way, the unity of soul as the knower subjct yields a unified picture of diverse cognitive acts, in which the self remains fundamentally tied to the body, sensory organs, and material phenomena.
Keywords
Bodily Self-awareness
Sensory Perception
Perception of Perception
Suspended man
Sensory organ
Sensory Faculty
Ibn Sina
Subjects
ابن­سینا، حسین بن­عبدالله (1399الف). تسع رسائل فی الحکمه و الطبیعیات، (ابراهیم رنجبر، بکوشش). قم: آیت اشراق.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1399ب). الشفاء المنطق المدخل، المقولات، العباره، ج1، قم: زین
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1399ج). الشفاء، الالهیات، (جلد10)،. قم: زین
ابن­سینا، حسین بن­عبدالله (1440ق). الإشارات و التنبیهات (جلد 2).  قم: نشر البلاغه.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1978م). کتاب الإنصاف (عبدالرحمن بدوی، بکوشش). کویت: وکالة
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1313). رسائل أخرى، هامش شرح الهدایة الاثیریة، رسالة معرفة الأشیاء، تهران.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1396). المباحثات، (محسن بیدارفر، بکوشش). تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1400). مجموعه رسائل المجالس السبعه، (مقصود محمدی، بکوشش). تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1953م). رسائل ابن­سینا (حلمى­ ضیاء ­اولکن‏، بکوشش). استانبول: دانشکده ادبیات استانبول.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1959م). الشفاء کتاب النفس، (فضل الرحمن،بکوشش). لندن: دانشگاه اکسفورد.
ابن­سینا، حسین­­بن­عبدالله (1391). التعلیقات، (سید ­حسین ­موسویان، بکوشش). تهران: موسسه پژوهشی ­حکمت ­­و ­فلسفه.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله (1403). المبدأ و المعاد،(سید حامد هاشمی،بکوشش). تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه.
ابن­سینا، حسین­بن­عبدالله(1331). رساله نفس، (سید موسی عمید، بکوشش). تهران: انجمن آثار ملی ایران.
ارسطو(1369). درباره­ی نفس، (علی­مراد داودی، بکوشش)، تهران: انتشارات حکمت.
افلاطون (1380). مجموعه آثار، (محمد حسن لطفی و رضا کاویانی، بکوشش) (جلد1و3)، تهران: انتشارات خوارزمی.
بغدادی، ابوالبرکات (1373). المعتبر فی­الحکمه، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
بهمنیار، مرزبان (1395). التحصیل، تهران: دانشگاه تهران.
رازی، فخرالدین (1429ق) المباحث المشرقیه فی العلم الالهیات و الطبیعیات، محمد المعتصم بالله البغدادی، ج2، ذوی­القربی، قم.
سهروردی، شهاب­الدین(1372) مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح هانری کربن، ج 1، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صفر­نوراله، اکرم؛ سعیدی­مهر، محمد (1396). آگاهی مرتبه بالاتر در فلسفه ابن­سینا. تهران: حکمت سینوی.
فعالی، محمدتقی؛ (1376). ادراک حسی از دیدگاه ابن­سینا. قم: دفتر تبلیغات اسلامی. المطبوعات.
ملاصدرا، محمد ابن ابراهیم (1382). شواهد الربوبیه.ج1. تصحیح، تحقیق و مقدمه: جلال الدین آشتیانی. قم: انتشارات مطبوعات دینی.
ملاصدرا، محمد ابن ابراهیم(1383). الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه.(جلد8 و9). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
Jari Kaukua, J., Kukkonen, T. (2007) Sense-Perception and Self-Awareness: Before And After Avicenna. Consciousness from Perception to Reflection in the history of Philosophy Heinamaa, S., Lahteenmaki, V., Remes, P., Dordrecht, Springer.