مداقه ای در کاربست استعاره های مفهومی در نفس‌شناسی سینوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، خراسان رضوی، ایران.

2 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، عضو هستة پژوهشی مطالعات سلامت، دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، ایران.

3 دانشیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.

4 دانش آموختة دکتری فلسفه و کلام اسلامی و دستیار پژوهشی دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، ایران

10.30497/ap.2025.248907.1755

چکیده

استعاره‌های مفهومی برخلاف نگاه سنتی و کلاسیک که صرفاً به حوزة ادبی و بلاغی محدود می‌شدند، در نگاه معاصر قلمرویی گسترده یافته‌اند. امروزه استعارة مفهومی به‌عنوان ابزاری ارزشمند نقش مهمی در شناخت حقایق و امور انتزاعی ایفا و فهم مباحث پیچیده را برای عموم آسان­تر می‌کند و به مدرس و یادگیرنده کمک‌می‌کند تا ساختار مفهومی را بسازند و نقد کنند. ازاین‌منظر استعاره با تکیه بر ساخت واژه‌ها و اطلاعات پیشین، به درک و بازنمایی پدیده‌های ناآشنا کمک شایانی می‌کند. هرچند تعبیر «استعارة مفهومی» تعبیری نو است، در عبارات فلاسفه و عارفان اسلامی برای تفهیم و تبیین مفاهیم متافیزیکی به‌کاررفته‌است؛ دراین‌خصوص نگاه ابن‌سینا به مقولة نفس و حقیقت آن، حاوی طرح‌واره‌های جذاب و گیرایی است؛ لذا در این تحقیق به‌روش توصیفی ـ تحلیلی به پاسخ این پرسش پرداخته‌شده‌است: ابن‌سینا در راستای کمک به درک و شناخت از نفس، از چه استعاره­هایی استفاده‌کرده‌است؟ با مراجعه به عبارات و آثار وی استعاره­هایی مانند: «نفس قدرت و قوه است.» ، «نفس ظرف و حجم است.» ، «نفس پرنده است.» و «نفس لوح نقاشی است.» قابل‌مشاهده است که در این مقاله معرفی و تحلیل شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A study on the use of conceptual metaphors in Sinai psychology

نویسندگان [English]

  • mostafa momeni 1
  • Mohammadkazem Alavi 2
  • Mohammad nejati 3
  • Fatemeh mobaraki 4
1 Associate Professor, Department of Islamic studies, Sabzevari University Of Medical sciences, Sabzevar, Iran
2 Associate Professor of Islamic Philosophy and Theology, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Research Core of Health Studies (RCHS), Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
3 Associate Professor, Department of Islamic studies, Hormozgan University Of Medical sciences, Bandar Abbas, Iran
4 PHD of Islamic Philosophy and Theology , Research Asistant of Hakim Sabzevari University
چکیده [English]

Unlike the traditional and classical view, which was limited to the literary and rhetorical field, conceptual metaphors have found a wide scope in the contemporary view. Today, conceptual metaphor, as a valuable tool, plays an important role in recognizing abstract facts and matters and makes it easier for the public to understand complex topics, and helps teachers and learners to build and criticize conceptual structures. From this perspective, metaphor, by relying on the construction of words and previous information, helps to understand and represent unfamiliar phenomena. Although the term "conceptual metaphor" is a new term, it has been used in the expressions of Islamic philosophers and mystics to understand and explain metaphysical concepts; in this regard, Ibn Sina's view of the category of the soul and its truth contains attractive and captivating schemas. Considering the immaterial nature of the soul in the view of Sheikh al-Rais, he has used various metaphors to help understand and recognize the soul. Some of these metaphors, such as the soul being power and strength, the soul being a container and volume, the soul being a bird, and the soul being a painting tablet, are introduced and examined in this article.

key word: Soul, Power, Conceptual Metaphor, Schema, Avicenna

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soul
  • Power
  • Conceptual Metaphor
  • Schema
  • Avicenna

مراجع

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1352). معراج‌نامه (بهمن کریمی، به‌کوشش). رشت: مطبع عروة الوثقی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1363). المبدأ والمعاد. تهران: مؤسسة مطالعات اسلامی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1370). رسالة الطیر. تهران: انتشارات الزهراء.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1379ق). الإشارات والتنبیهات. قم: نشر البلاغة (نرم‌افزار نور).
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1379). النجاة من الغرق فی بحر الظلمات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1382). الأضحویة فی المعاد. تهران: شمس تبریزی.
ابن‌سینا، حسین بم عبدالله (1388). مجموعه رسائل ابن‌سینا (سید محمود طاهری، به‌تصحیح). قم: آیت اشراق.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق الف). التعلیقات. قم: مکتبة الأعلام الإسلامی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق، ب). الشفا- الطبیعیات. قم: مرعشی نجفی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق، ج). الشفا- الإلهیات. قم: مرعشی نجفی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1405ق). الشفا- المنطق. قم: مرعشی نجفی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1405ق، الف). القصیدة المزدوجة. قم: مرعشی نجفی.
بستانی، فؤاد (1376). فرهنگ ابجدی الفبای عربی‌ ـ فارسی. قم: اسلامی.
قرشی بنایی، علی‌اکبر (1307). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
لیکاف، جورج؛ و جانسون، مارک (1396). استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی‌می‌کنیم (جهانشاه میرزا بیگی، به‌ترجمه). تهران: انتشارات آگاه.
مؤمنی، سید علی؛ ایمان‌پور، منصور؛ و اکبری، رضا (1399). «استعارة مفهومی و مسئلة زیادت وجود بر ماهیت در فلسفة اسلامی». دوفصلنامهٔ حکمت سینوی، 24(63)، 69-53.
مخلص، سهام؛ اکبری، رضا؛ و دیگران (1395). «رسالة‌ الطیر ابن‌سینا، فراروایتی نمادین از معنای زندگی». دوفصلنامهٔ حکمت سینوی، 20(56)، 118-103.
پناهی، نعمت‌الله (1396). «استعارة مفهومی؛ الگوی ادراکی تجربة عرفانی در عقل سرخ سهروردی». کاوش‌نامهٔ زبان و ادبیات فارسی، 18(35)، 29-1.
خادم‌زاده، وحید؛ و کنعانی، فاطمه (1401). «استعارة مفهومی «دانستن به‌مثاله دیدن». حکمت معاصر، 13(34)، 93-61.
Johnson, M. (1987). The Body in The Mind (The Bodily Basis of Meaning, Imagination, and Reason). Chicago and London: The University of Chicago Press.
Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago and London: The University of Chicago Press.
Lakoff, G. & Johnson, M. (1999). Philosophy in the Flesh (The Embodied Min and Its Challenge to Western Thought. New York: Basic Book.
Lackoff, G. (1993). The Contemporary Theory of Metaphor, in Metaphor and Thought (Andrew Ortony, ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
حکمت سینوی (مشکوه النور)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 12 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار