هم‌سنجی اضطراب مرگ از دیدگاه ابن‌سینا و اروین یالوم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران

10.30497/ap.2025.248758.1750

چکیده

به اضطراب مرگ به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین اضطراب‌های انسانیْ هم در فلسفه و هم در روان‌شناسیْ توجه شده‌است. این پژوهش با هدف مقایسة دیدگاه ابن‌سینا، فیلسوف و طبیب برجستة اسلامی، و اروین یالوم، روان‌درمانگر اگزیستانسیالیست معاصر، به تحلیل علل و ماهیت و راهکارهای درمانی اضطراب مرگ می‌پردازد. روش پژوهشْ تحلیلی ‌ـ ‌تطبیقی است که با بهره‌مندی از راهکارها و ابزارهای تحلیل اسنادی صورت‌گرفته‌است. ابن‌سینا با تکیه بر مبانی متافیزیکی و باور به جاودانگی نفسْ مرگ را گذرگاهی به کمال و سعادت اخروی دانسته و عمدتاً علل اضطراب مرگ را ناشی از جهل شناختی نسبت‌به ماهیت مرگ و حیات پس از آن می‌داند. راهکار او اصلاح باورها و بازسازی شناختی مبتنی‌بر حکمت الهی است. درمقابلْ یالوم با رویکردی سکولار و انسان‌گروانه مرگ را پایان قطعی آگاهی تلقی می‌کند و اضطراب ناشی از آن را فرصتی برای زندگی اصیل‌تر می‌بیند. او علاوه‌بر بازسازی شناختی، برای کاهش اضطراب مرگ از روش‌هایی چون مواجهه‌سازی، تخلیة هیجانی و پذیرش بهره‌می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو اندیشمند، باوجودِ اختلاف بنیادین در مبانی و راهکارها، بر نقش علل شناختی در مرگ‌هراسی و اهمیت تغییر نگرش تأکید دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study on the Reduction of Death Anxiety from the Perspectives of Avicenna and Irvin Yalom

نویسندگان [English]

  • mohammadjavad pashaei 1
  • Seyed Rouhollah Doaee 2
1 Associate Professor of Shahed university
2 Master's degree in general psychology
چکیده [English]

Death anxiety, as one of the most fundamental human anxieties, has been addressed both in philosophy and psychology. This study aims to compare the perspectives of Avicenna, the eminent Islamic philosopher and physician, and Irvin Yalom, the contemporary existential psychotherapist, in analyzing the causes, nature, and therapeutic approaches to death anxiety. The research adopts a comparative analytical method, utilizing strategies and tools of documentary analysis. Avicenna, relying on metaphysical principles and belief in the immortality of the soul, regards death as a passage to perfection and eternal bliss, and considers the causes of death anxiety to be primarily rooted in cognitive ignorance regarding the nature of death and the life thereafter. His solution focuses on correcting beliefs and cognitive restructuring based on divine wisdom. In contrast, Yalom, with a secular and humanistic approach, views death as the definitive end of consciousness and sees the resulting anxiety as an opportunity for a more authentic life. In addition to cognitive restructuring, he employs methods such as exposure, emotional catharsis, and acceptance to alleviate death anxiety. The findings indicate that, despite fundamental differences in foundations and methods, both thinkers emphasize the role of cognitive causes in death anxiety and the importance of changing one’s perspective.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Death anxiety
  • thanatophobia
  • Avicenna
  • Irvin Yalom
  • cognitive restructuring

مراجع

آزادی، محمود، و کلانترکوشه، سید محمد (۱۳۹۵). اضطراب مرگ از دیدگاه ابن‌سینا و الیس: رهیافتی مقایسه‌ای ـ التقاطی. اندیشهٔ نوین دینی، ۱۲(۴۷)، 72–59.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (بی­تا). رسائل ابن‌سینا. قم: بیدار.
پاشایی، محمدجواد (1402). اضطراب در حکمت سینوی و روان‌شناسی معاصر. دوفصلنامهٔ حکمت سینوی، (69)، 74-51.
حبیب، سپیده (۱۳۹۵). درمان وجودی: نظریه و کاربرد. تهران: انتشارات دانژه.
رستمی جاهد، فاطمه، و پاشایی، محمدجواد (1401). «لذت و رنج ازمنظر بوعلی سینا و علامه طباطبایی». دوفصلنامۀ علمی حکمت سینوی، 26(68)، 288-269.
سلیمانی، فاطمه (۱۳۸۷). ترس از مرگ با تکیه بر دیدگاه ابن‌سینا و ملاصدرا. حکمت سینوی (مشکوة النور)، ۱۳(۴۱)، 101–75.
شامی‌نژاد، منوچهر؛ اترک، حسین؛ و جاهد، محسن (۱۴۰۰). راهکارهای یالوم در درمان اضطراب مرگ و مبانی فلسفی آن. متافیزیک، ۱۳(۳۲)، ۲۱۵–۲۳۶.
قراملکی، احد (1380). روش‌شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
کرمی، محمد (۱۳۹۸). مرگ‌آگاهی و رشد شخصیت. تهران: نشر روان.
یالوم، اروین د. (1397الف). خیره به خورشید: غلبه بر ترس از مرگ (مهدی غبرایی، به‌ترجمه). تهران: نشر قطره.
یالوم، اروین د. (۱۴۰۰). خیره به خورشید (سپیده حبیب، به‌ترجمه). تهران: نشر نی.
یالوم، اروین د. (۱۳۹۵). روان‌درمانی اگزیستانسیال (سپیده حبیب، به‌ترجمه). تهران: نشر نی.
یالوم، اروین د. (۱۳۹۷ب). وقتی‌ نیچه‌ گریست. (سپیده حبیب، به‌ترجمه). تهران: نشر قطره.
Becker, E. (1973). The denial of death. Free Press.
Camus, A. (1991). The Myth of Sisyphus and Other Essays (J. O’Brien, Trans.). New York: Vintage International.
Cherry, K. (2023). What is catharsis? Verywell Mind. https://www.verywellmind.com/what-is-catharsis-2794968.
Craske, M. G., Treanor, M., Conway, C. C., Zbozinek, T., & Vervliet, B. (2014). Maximizing exposure therapy: An inhibitory learning approach. Behaviour Research and Therapy, (58), 10–23. https://doi.org/10.1016/j.brat.2014.04.006.
Forman, E. M., Herbert, J. D., Moitra, E., Yeomans, P. D., & Geller, P. A. (2007). A randomized controlled effectiveness trial of acceptance and commitment therapy and cognitive therapy for anxiety and depression. Behavior Modification, 31(6), 772-799.
Freud, A. (1936). The Ego and the Mechanisms of Defence. London: Hogarth Press.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2016). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). New York: Guilford Press.
Heidegger, M. (1962). Being and Time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row.
Kierkegaard, S. (1985). Fear and Trembling (A. Hannay, Trans.). Penguin Classics.
Nietzsche, F. (2006). Thus Spoke Zarathustra (A. Del Caro, Trans.). Cambridge University Press.
Sartre, J. P. (1992). Being and Nothingness: An Essay in Phenomenological Ontology (H. E. Barnes, Trans.). Routledge.
Yalom, I. D. (1980). Existential Psychotherapy. Basic Books.
Yalom, I. D. (2008). Staring at the Sun: Overcoming the Terror of Death. Jossey-Bass.
Yalom, I. D. (2015). Creatures of a day: And other tales of psychotherapy. New York, NY: Basic Books
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.).  New York, NY: Guilford Press.
Heidegger, M. (1962). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.).  New York, NY: Harper & Row.
حکمت سینوی (مشکوه النور)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 09 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار