Avicenna’s Philosophy in Confrontation with the harī‘ah

Articles in Press

Document Type : Scholarly Article

Authors
hanieh koohihajiabadi 1
mohammad bonyani 2
1 Assistant Professor Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, University of Hormozgan, Bandar Abbas.Iran
2 Avicenna, Philosophical Interpretation, Bodily Resurrection, Islamic Philosophy, Religious Epistemology
10.30497/ap.2026.248667.1749
Abstract
The relationship between religion and philosophy in the thought of Muslim philosophers—particularly Avicenna—constitutes one of the fundamental issues in Islamic philosophy. Avicenna, drawing on Aristotelian rationalism, regards reason as the ultimate basis for the discovery of truth, and organizes the domains of being and knowledge accordingly. This study, employing a descriptive–analytical method and based on library sources, seeks to examine the epistemic status of religion within Avicenna’s intellectual system and to address the question of whether religion can be accorded an independent and distinct position apart from the rational structure of philosophy, or whether it is always defined and interpreted in relation to philosophical reason. An analysis of the duality between reason and faith in the issue of bodily resurrection, the symbolic reading of Qur’anic verses in Avicenna’s interpretation, and the unequal reconciliation of religion and philosophy shows that, in his view, religion is valid only insofar as it accords with philosophical reason. Although Avicenna endeavors to maintain harmony between reason and revelation, in practice religion is accepted only when it can be aligned with rational principles; otherwise, it is either subjected to allegorical interpretation or reduced to a symbolic level, thereby deprived of any independent epistemic standing. By distinguishing between the levels of human understanding, Avicenna conceives philosophy as an elite form of knowledge that apprehends truth in an abstract and universal manner, whereas religion addresses the masses through imagery, imagination, and allegory. Thus, in his intellectual framework, religion is largely subordinated to the rational and metaphysical structure of philosophy rather than occupying an independent and intrinsic place of its own.


An analysis of the duality between reason and faith in the issue of bodily resurrection, the symbolic reading of Qur’anic verses in Avicenna’s interpretation, and the unequal reconciliation of religion and philosophy shows that, in his view, religion is valid only insofar as it accords with philosophical reason. Although Avicenna endeavors to maintain harmony between reason and revelation, in practice religion is accepted only when it can be aligned with rational principles; otherwise, it is either subjected to allegorical interpretation or reduced to a symbolic level, thereby deprived of any independent epistemic standing.

By distinguishing between the levels of human understanding, Avicenna conceives philosophy as an elite form of knowledge that apprehends truth in an abstract and universal manner, whereas religion addresses the masses through imagery, imagination, and allegory. Thus, in his intellectual framework, religion is largely subordinated to the rational and metaphysical structure of philosophy rather than occupying an independent and intrinsic place of its own.
Keywords
Avicenna
Philosophical Interpretation
Bodily Resurrection
Islamic Philosophy
Religious Epistemology
Subjects
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1371). المباحثات (محسن بیدادفر، به‌تحقیق و تعلیق). قم: بیدار (چاپ اول).
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1376). الالهیات من الشفاء (حسن حسن‌زاده آملی، به‌تصحیح). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم (چاپ اول).
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1379). النجاة. تهران: دانشگاه تهران (چاپ دوم).
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1382). الاضحویة فی المعاد (حسن عاصی، به‌تصحیح). تهران: شمس تبریزی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). التعلیقات. (عبدالرحمن بدوی، به‌تحقیق). قم: مکتب الأعلام الاسلامی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (۱۴۰۵ق، الف). منطق المشرقیین. قم: المکتبة آیة‌ اللّٰه نجفی مرعشی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (۱۴۰۵ق، ب). المنطق الشفاء.  قم: المکتبة آیة‌ اللّٰه نجفی مرعشی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1381). الاشارات والتنبیهات. قم: بوستان کتاب.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1938). النجاة فی الحکمة المنطقیة و الطبیعیة و الالهیة. مصر: مطبعة السعادة.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1953). رسائل ابن‌سینا (حلمی ضیاء اولکن، به‌تصحیح). ترکیه: مطبعة ابراهیم خروز (چاپ اول).
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (2005). مبحث عن القوی النفسانیة: أو کتاب فی النفس علی سنة الاختصار (ادوارد ون‌دایک، به‌تصحیح). بیروت: لبنان.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (2007). احوال النفس (احمد فواد اهوانی، به‌تصحیح). پاریس: دار بیبلیون.
آشتیانی، جلال‌الدین (1381). شرح بر زاد المسافر. قم: بوستان کتاب.
ارسطو  (1385). متافیزیک (مابعدالطبیعة) (محمدحسن لطفی، به‌ترجمه). تهران: طرح نو (چاپ دوم).
حسینی، سیدزهرا (۱۴۰۰). بررسی روش تفسیر باطنی فلسفی قرآن کریم توسط ابن‌سینا. فصلنامهٔ تفسیرپژوهی ، 8(5)، 52-31.
حکیمی، محمدرضا (1381). معاد جسمانی در حکمت متعالیه. قم: دلیل ما (چاپ دوم).
ملاصدرا، صدرالدین محمد (1387). تفسیر القرآن الکریم. قم: بنیاد حکمت اسلامی صدرا (چاپ چهارم).
ملاصدرا، صدرالدین محمد (1383). شرح اصول کافی (محمد خواجوی، به‌تصحیح). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (چاپ اول).
غفاری، حسین (۱۳۹۱). جایگاه فلسفة دین در سنت فلسفة اسلامی به‌روایت ابن‌سینا. پژوهش‌نامهٔ فلسفهٔ دین، 10(2)، 64-47.
فارابی، ابونصر محمد (۱۹۹۱). کتاب الملة و نصوص الأخری (محسن مهدی، به‌تحقیق). بیروت: دار المشرق.
کمالی‌زاده، طاهره (۱۴۰۱). نسبت حکمت و شریعت در فلسفة سینوی. جستارهای فلسفهٔ دین، ۱۱(2)، 290-263.
الکندی، یعقوب بن اسحاق (1950). رسائل الکندی الفلسفیة (محمد عبدالهادی ابوریده، به‌تحقیق). بیروت: دار الفکر العربی.
یثربی، سید یحیی (1386). فلسفهٔ مشاء. قم: بوستان کتاب (چاپ دوم).
محمدی، ناصر (۱۳۹۹). تأملی در ماهیت وحی و زبان قرآن از دیدگاه ابن‌سینا. پژوهش‌نامهٔ تفسیر و زبان قرآن، ۸ (۱۶)، 76-65.
Adamson, P., & Benevich, Fedor (2023). The Heirs of Avicenna: Philosophy in the Islamic East, 12–13th Centuries (Metaphysics and Theology). Londen: Brill.
Corbin, H. (1960). Avicenna and the Visionary Recital (Bollingen Series LXVI). New York: Princeton University Press.
Janssen, J. (2005). Avicenna and the Qur’an: A Survey of His Qur’anic Commentary. MEDIO, 26(6), 177–192.
Humaidi, Y. R. (2023). Light in The Qur’an: Ibn Sina’s Psycho-Philosophical Interpretation of Surah Al-Nūr. Jurnal Afkaruna, 19(1), 1–18.
https://doi.org/10.18196/afkaruna.v19i1.16381
Kurun, I. (2021). Avicenna's Intuitionist Rationalism. History of Philosophy Quarterly, 38(4). 317-336.
https://doi.org/10.5406/21521026.38.4.02
Avecinnian Philosophy Journal

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 20 January 2026