دانشگاه امام صادق علیه السلام پردیس خواهران حکمت سینوی (مشکوه النور) 2538-5275 20 55 2016 05 21 Guess in the Viewpoint of Avicenna and Fakhr al-Din al-Razi حدس از نگاه ابن سینا و فخررازی 5 24 59347 10.30497/ap.2016.59347 FA فروغ السادات رحیم پور دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان 0000-0001-6109-5785 زهرا توکلی دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان Journal Article 2015 12 18 Many logicians have considered guess as one of the origins of certain principles, but they have not clarified this issue. In the works of Avicenna and consequently of his commentators, one can see meaning expansion in using this term. Avicenna brings the guess also in spiritual sciences and knows the prophecy as one of the fields of guess efficiency. Fakhr al-Din al-Razi as well as Avicenna emphasized on the role of the guess in revelation. Avicenna believed guess is related to Sacred Intellect which is above acquired Intellect, while Fakhr al-Din al-Razi held that guess is the highest level of Intellect in the sense possession and through three reasons did not consider guess as one of the certainties. According to the words of Avicenna about the relationship between revelation and certain guess, it reveals that the meaning of guess in soul discussions is mystical rather than logical. بسیاری از منطق‌دانان حدس را جزء مبادی یقینی شمرده‌اند؛ اما به تبیین این موضوع نپرداخته‌اند. در آثار ابن‌سینا و به تبع آن شارحان وی، در کاربرد این واژه توسّع معنایی دیده می‌شود. ابن‌سینا پای حدس را به علوم معنوی نیز می‌گشاید و یکی از حوزه‌های کارآمدی حدس را حوزه نبوت می‌داند. فخررازی نیز مانند ابن‌سینا بر نقش حدس در وحی تأکید می‌کند. ابن‌سینا حدس را مربوط به عقل قدسی می‌داند که بالاتر از عقل مستفاد است؛ اما فخررازی حدس را مربوط به بالاترین مرتبه از عقل بالملکه می‌داند و حدسیات را به سه دلیل خارج از حوزه یقینیات می‌شمارد. با توجه به سخنان ابن‌سینا درباره یقینی دانستن حدس و ارتباط وحی با حدس، روشن می‌شود که منظور وی از حدس در مباحث نفس، حدس عرفانی است، نه حدس منطقی. . https://ap.isu.ac.ir/article_59347_01beaf9f2dad09b948f944127a967c1d.pdf